อภิธานศัพท์สต็อก

3PL คือการจ้างผู้ให้บริการภายนอกดูแลงานโลจิสติกส์และซัพพลายเชน ธุรกิจจะจ้างบริษัทอื่นให้ดูแลสต็อก คลังสินค้า การจัดส่ง และแม้แต่การจัดการสต็อก เพื่อลดต้นทุนและขยายธุรกิจ

หลัก 5ส คือแนวทางในการจัดระเบียบและรักษาสภาพแวดล้อมการทำงานให้สะอาด มีประสิทธิภาพ และมีประสิทธิผล หลักนี้มีต้นกำเนิดจากญี่ปุ่น และรวม "เสาหลัก" ด้านพฤติกรรมไว้ 5 ข้อ ได้แก่ สะสาง สะดวก สะอาด สุขลักษณะ และสร้างนิสัย การนำหลัก 5ส มาใช้ช่วยให้การจัดการคลังสินค้ามีประสิทธิภาพมากขึ้น

กฎ 80/20 หรือหลักการพาเรโต คือแนวคิดที่ว่าผลลัพธ์ 80% มาจากสาเหตุเพียง 20% กฎนี้นำไปใช้ได้กับหลายธุรกิจเพื่อเพิ่มผลผลิตและประสิทธิภาพ ในการจัดการสต็อก หมายถึงการระบุสินค้าหรือปัจจัยที่สำคัญที่สุด (20%) ที่สร้างยอดขายส่วนใหญ่ของบริษัท (80%)

การวิเคราะห์ ABC แบ่งสต็อกออกเป็น 3 กลุ่มตามมูลค่า สินค้ากลุ่ม A คือสินค้าจำนวนน้อยที่ทำยอดขายหรือมูลค่าสต็อกส่วนใหญ่ กลุ่ม B อยู่ตรงกลาง และกลุ่ม C คือสินค้าจำนวนมากที่มีส่วนน้อย การวิเคราะห์นี้ใช้กฎ 80/20 เพื่อให้คุณทุ่มการตรวจนับ การสั่งซื้อซ้ำ และความใส่ใจไปที่สินค้าที่สำคัญที่สุด

เจ้าหนี้การค้าคือเงินที่ธุรกิจค้างชำระซัพพลายเออร์และเจ้าหนี้ ในทางบัญชีจัดอยู่ในหนี้สินหมุนเวียน

ลูกหนี้การค้าคือเงินที่ลูกค้าค้างชำระธุรกิจสำหรับสินค้าหรือบริการที่ส่งมอบแล้ว ในทางบัญชีจัดอยู่ในสินทรัพย์หมุนเวียน

การติดตามทรัพย์สินคือการบันทึกว่าอุปกรณ์และทรัพย์สินอื่นของธุรกิจอยู่ที่ใด ใครเป็นผู้ใช้ และอยู่ในสภาพอย่างไร ทรัพย์สินต่างจากสต็อกตรงที่ไม่ได้ขาย แต่ถูกใช้งาน ย้ายไปมาระหว่างตำแหน่งจัดเก็บ และส่งคืน การติดตามทรัพย์สินช่วยป้องกันการสูญหายและช่วยวางแผนการบำรุงรักษาและการเปลี่ยนใหม่

ใน BoxHero: สินค้า

B2B คือธุรกรรม ความสัมพันธ์ และบริการระหว่างธุรกิจด้วยกัน เช่น ระหว่างผู้ผลิตกับผู้ค้าส่ง หรือระหว่างผู้ค้าส่งกับผู้ค้าปลีก B2B ต่างจาก B2C (business-to-consumer) ตรงที่ในโมเดล B2B บริษัทขายสินค้าหรือบริการให้ธุรกิจอื่น ไม่ใช่ผู้บริโภครายบุคคล

ระบบบาร์โค้ดเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับธุรกิจที่ต้องการเปลี่ยนการจัดการสต็อกให้เป็นดิจิทัล บาร์โค้ดคือสัญลักษณ์ที่ประกอบด้วยแถบสีดำและช่องว่างสีขาวซึ่งแทนข้อมูลของสินค้า ระบบบาร์โค้ดที่ดีช่วยลดข้อผิดพลาดในการจัดการสินค้าและสต็อก พร้อมประหยัดค่าแรงและค่าใช้จ่ายด้านธุรการ

ใน BoxHero: การสแกนบาร์โค้ด, การพิมพ์บาร์โค้ด

รายการวัสดุคือรายการโดยละเอียดของวัสดุ ชิ้นส่วน และส่วนประกอบพร้อมต้นทุน ที่ต้องใช้ในการผลิตสินค้าชิ้นหนึ่ง รายการนี้เป็นแนวทางการผลิตโดยระบุจำนวนของแต่ละชิ้นส่วนและความสัมพันธ์ระหว่างชิ้นส่วน

ปรากฏการณ์แส้ม้าคือการที่ความผันผวนเล็กน้อยของความต้องการในระดับค้าปลีก ทำให้เกิดความผันผวนที่ใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ ในระดับผู้ค้าส่ง ผู้จัดจำหน่าย ผู้ผลิต และซัพพลายเออร์วัตถุดิบ ปรากฏการณ์นี้อาจทำให้ซัพพลายเชนขาดประสิทธิภาพ เช่น สต็อกล้น ต้นทุนสูงขึ้น ความพึงพอใจของลูกค้าลดลง และใช้ทรัพยากรได้ไม่เต็มที่

สินค้าชุดคือชุดของสินค้าหลายรายการที่ขายรวมกันเป็นหนึ่งหน่วย เช่น ชุดของขวัญหรือชุดเริ่มต้น การขายสินค้าชุดจะตัดสต็อกของสินค้าแต่ละรายการในชุด จึงต้องติดตามจำนวนของส่วนประกอบด้วย นอกเหนือจากตัวสินค้าชุดเอง การจัดเตรียมสินค้าชุดไว้ล่วงหน้าเรียกอีกอย่างว่า kitting

ใน BoxHero: สินค้าชุด

ต้นทุนการถือครองสต็อกคือต้นทุนรวมของการเก็บสต็อกไว้ ซึ่งรวมถึงพื้นที่จัดเก็บ ประกันภัย ภาษี การขนย้าย การเสื่อมสภาพและล้าสมัย รวมถึงเงินที่จมอยู่ในสต็อกเอง ต้นทุนนี้มักคิดเป็นสัดส่วนที่สูงของมูลค่าสต็อกในแต่ละปี นี่คือเหตุผลที่สต็อกล้นมีราคาแพง

วงจรเงินสดวัดระยะเวลาที่ธุรกิจใช้ในการเปลี่ยนเงินที่ลงทุนในสต็อกให้กลับมาเป็นเงินสดจากยอดขาย การจัดการสต็อกที่มีประสิทธิภาพช่วยให้ CCC สั้นลงและกระแสเงินสดดีขึ้น

ต้นทุนขายคือต้นทุนรวมของการผลิตหรือซื้อสินค้าที่บริษัทขายได้ในช่วงเวลาหนึ่ง ซึ่งรวมต้นทุนทางตรง เช่น วัตถุดิบและค่าแรงการผลิต แต่ไม่รวมค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน เช่น ค่าเช่าพื้นที่ เงินเดือนพนักงาน และค่าโฆษณา ต้นทุนขายแสดงให้เห็นว่าบริษัทต้องใช้เงินเท่าไรในการผลิตหรือซื้อสินค้าที่ขายให้ลูกค้า

สินทรัพย์หมุนเวียนประกอบด้วยเงินสด ลูกหนี้การค้า สต็อก และสินทรัพย์อื่นที่คาดว่าจะแปลงเป็นเงินสดได้ภายในหนึ่งปี

หนี้สินหมุนเวียนคือภาระที่ธุรกิจต้องชำระภายในหนึ่งปี เช่น เจ้าหนี้การค้า เงินกู้ระยะสั้น และหนี้ระยะสั้นอื่น ๆ

การตรวจนับแบบหมุนเวียนคือการนับสต็อกทีละส่วนเล็ก ๆ ตามรอบที่กำหนด แทนการนับทั้งหมดในครั้งเดียว แต่ละรอบจะนับสินค้าหรือตำแหน่งจัดเก็บคนละกลุ่ม เมื่อเวลาผ่านไปสต็อกทั้งหมดจึงได้รับการตรวจโดยไม่ต้องหยุดการดำเนินงาน สินค้ามูลค่าสูงหรือขายเร็วมักถูกนับบ่อยกว่า

ใน BoxHero: การตรวจนับสต็อก

จำนวนวันที่สต็อกเพียงพอใช้ประเมินว่าสต็อกปัจจุบันจะพอขายได้อีกกี่วันตามอัตราการขายในตอนนี้ คำนวณจากสต็อกปัจจุบันหารด้วยยอดขายเฉลี่ยต่อวัน ใช้ค่านี้เพื่อวางแผนสั่งซื้อซ้ำก่อนที่จะเกิดสินค้าขาดสต็อก

ใน BoxHero: ตัวชี้วัดจำนวนวันที่สต็อกเพียงพอในรายงานสต็อก

สินค้าค้างสต็อกคือสต็อกที่ขายไม่ออกมานานและมีโอกาสขายได้น้อย สินค้าเหล่านี้ทำให้เงินสดและพื้นที่จัดเก็บจม และสร้างต้นทุนการถือครองสต็อกต่อเนื่อง การพบตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้คุณลดราคา จัดเป็นชุด ส่งคืน หรือตัดจำหน่ายสินค้าเหล่านั้นได้ก่อนที่มูลค่าจะลดลงอีก

ใน BoxHero: รายงานสต็อก

การพยากรณ์ความต้องการคือกระบวนการคาดการณ์ว่าลูกค้าจะต้องการสินค้าหรือบริการมากเพียงใดในอนาคต ธุรกิจจะรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์แนวโน้ม และคาดการณ์ เพื่อประเมินความต้องการในอนาคตและตัดสินใจทางธุรกิจได้ดีขึ้น

ดรอปชิปปิ้งคือโมเดลค้าปลีกที่ร้านขายสินค้าให้ลูกค้าโดยไม่ต้องเก็บสินค้าไว้ในสต็อก ธุรกิจจะร่วมมือกับซัพพลายเออร์ที่ดูแลสต็อกและจัดส่งถึงลูกค้าโดยตรง

EOQ คือสูตรในการจัดการสต็อกที่ใช้หาปริมาณการสั่งซื้อที่ทำให้ต้นทุนสต็อกรวมต่ำที่สุด ซึ่งรวมต้นทุนการสั่งซื้อและต้นทุนการถือครองสต็อก พูดง่าย ๆ คือปริมาณที่ดีที่สุดในการสั่งซื้อเพื่อลดค่าใช้จ่ายโดยยังตอบสนองความต้องการได้

การวางแผนทรัพยากรองค์กรคือซอฟต์แวร์ที่ช่วยให้ธุรกิจจัดการกระบวนการหลักและงานประจำวัน ทั้งงานบุคคล บัญชี ซัพพลายเชน และอื่น ๆ ระบบ ERP ช่วยให้บริษัททำงานหลายอย่างได้อัตโนมัติและคล่องตัวขึ้น ด้วยฐานข้อมูลกลางสำหรับการตัดสินใจ

FIFO เป็นวิธีตีราคาสต็อกที่ใช้กันทั่วไป เพื่อจัดการต้นทุนสต็อกและคำนวณต้นทุนขาย วิธี FIFO ถือว่าสินค้าที่เก่าที่สุดถูกขายออกไปก่อน ซึ่งสอดคล้องกับการเคลื่อนไหวของสต็อกโดยทั่วไป

การตรวจนับสต็อก หรือการตรวจสอบสต็อก คือกระบวนการนับและยืนยันจำนวนสินค้าที่มีอยู่จริง ณ ช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อให้แน่ใจว่าจำนวนที่บันทึกในระบบจัดการสต็อกตรงกับสต็อกจริง การตรวจนับช่วยรักษาความถูกต้องของสต็อกด้วยการค้นหาส่วนต่าง กระทบยอด และขจัดข้อผิดพลาด

ใน BoxHero: การตรวจนับสต็อก

การจัดการสต็อกคือกระบวนการบริหารและจัดระเบียบสต็อกของบริษัท โดยติดตามระดับสต็อกและคำสั่งซื้อ เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าด้วยต้นทุนต่ำที่สุด ครอบคลุมทุกกิจกรรมที่ช่วยรักษาระดับสต็อกให้เหมาะสม เก็บบันทึกให้ถูกต้อง และทำให้การดำเนินงานคล่องตัว

อัตราหมุนเวียนสต็อกวัดว่าในช่วงเวลาหนึ่งธุรกิจขายสต็อกเฉลี่ยหมดไปกี่รอบ คำนวณจากต้นทุนขายหารด้วยสต็อกเฉลี่ยของช่วงเวลานั้น อัตราที่สูงมักแสดงว่าจัดการสต็อกได้มีประสิทธิภาพ ส่วนอัตราที่ต่ำอาจบ่งบอกถึงสต็อกล้นหรือสินค้าค้างสต็อก

ใน BoxHero: ตัวชี้วัดอัตราหมุนเวียนสต็อกในรายงานสต็อก ซึ่งคำนวณตามจำนวน: การนำออกทั้งหมด ÷ สต็อกเฉลี่ย

การผลิตแบบทันเวลาพอดีเป็นกลยุทธ์สต็อกที่ช่วยปรับระดับสต็อกให้เหมาะสมและลดความสูญเปล่า โดยรับสินค้าเฉพาะเมื่อการผลิตต้องใช้ การมีสต็อกน้อยลงช่วยให้มีเงินสดหมุนเวียน ลดต้นทุนการถือครองสต็อก และทำให้ต้นทุนสต็อกต่ำที่สุดในท้ายที่สุด JIT ใช้กันอย่างแพร่หลายในภาคการผลิตและอุตสาหกรรมอื่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ

LIFO เป็นวิธีตีราคาสต็อกที่ใช้กันทั่วไป เพื่อจัดการต้นทุนสต็อกและคำนวณต้นทุนขาย วิธี LIFO ถือว่าสินค้าที่ซื้อเข้ามาล่าสุดถูกขายออกไปก่อน ต้นทุนจึงสะท้อนราคาตลาดปัจจุบัน และอาจให้ประโยชน์ทางภาษีในช่วงที่ราคาสูงขึ้น

ระยะเวลารอสินค้าคือเวลาที่ใช้ในการดำเนินการคำสั่งซื้อ ตั้งแต่สั่งซื้อจนได้รับสินค้า ระยะเวลาที่ยาวขึ้นอาจทำให้ต้นทุนการถือครองสต็อกสูงขึ้น เกิดสินค้าขาดสต็อก และลูกค้าไม่พึงพอใจ

โลจิสติกส์คือกระบวนการที่สินค้า บริการ หรือข้อมูลเคลื่อนจากผู้ผลิตหรือผู้จัดจำหน่ายไปถึงผู้บริโภค ประกอบด้วยการวางแผน จัดการ และประสานการเคลื่อนย้ายเพื่อให้สินค้าไปถึงที่ที่ถูกต้องในเวลาที่เหมาะสม ผ่านคลังสินค้า การจัดการสต็อก การดำเนินการคำสั่งซื้อ และการจัดการซัพพลายเชน

MOQ คือจำนวนหน่วยน้อยที่สุดที่ซัพพลายเออร์ยินดีขายให้ผู้ซื้อในหนึ่งคำสั่งซื้อ เป็นจำนวนขั้นต่ำที่ต้องสั่งเพื่อให้คำสั่งซื้อคุ้มค่าสำหรับซัพพลายเออร์หรือผู้ผลิต

สต็อกล้นคือการมีสต็อกมากกว่าที่ความต้องการในปัจจุบันจำเป็น ซึ่งอาจเพิ่มต้นทุนและทำให้การดำเนินงานขาดประสิทธิภาพ เพื่อป้องกันสต็อกล้น ให้ใช้ระบบจัดการสต็อกติดตามระดับสต็อกแบบเรียลไทม์

การหยิบและแพ็กสินค้าคือกระบวนการดำเนินการคำสั่งซื้อ โดยหยิบสินค้าที่ถูกสั่งจากที่จัดเก็บแล้วแพ็กเพื่อจัดส่ง ข้อผิดพลาดในการหยิบ เช่น หยิบผิดรายการหรือผิดจำนวน เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุด และมักเกิดจากผังคลังสินค้าที่ไม่ดีหรือบันทึกสต็อกที่ไม่ถูกต้อง การจัดตำแหน่งจัดเก็บให้ชัดเจนและสแกนบาร์โค้ดขณะหยิบช่วยป้องกันได้

ใน BoxHero: การสแกนบาร์โค้ด

ใบสั่งซื้อคือเอกสารที่ผู้ซื้อส่งให้ซัพพลายเออร์เพื่อสั่งสินค้า โดยระบุรายการ จำนวน ราคา และเงื่อนไขการส่งมอบ เมื่อซัพพลายเออร์ยอมรับ ใบสั่งซื้อจะกลายเป็นข้อตกลง และสินค้าจะถูกรับเข้าสต็อกเมื่อมาถึง

ใน BoxHero: การซื้อ

คิวอาร์โค้ดคือบาร์โค้ดสองมิติที่ประกอบด้วยสี่เหลี่ยมสีดำและขาว เก็บข้อมูลได้มากกว่าบาร์โค้ดหนึ่งมิติทั่วไป และสแกนได้จากทุกมุมด้วยกล้องโทรศัพท์ จึงเหมาะสำหรับติดป้ายสินค้า ตำแหน่งจัดเก็บ และทรัพย์สิน

ใน BoxHero: การพิมพ์บาร์โค้ด

จุดสั่งซื้อซ้ำคือระดับสต็อกที่คุณควรสั่งซื้อใหม่ เพื่อให้สินค้ามาถึงก่อนที่สต็อกจะหมด โดยทั่วไปคำนวณจากปริมาณการใช้เฉลี่ยต่อวัน × ระยะเวลารอสินค้าเป็นจำนวนวัน บวกสต็อกขั้นต่ำ

ใน BoxHero: การแจ้งเตือนสต็อกต่ำ

โลจิสติกส์ย้อนกลับคือกระบวนการส่งสินค้าจากลูกค้ากลับไปยังซัพพลายเออร์หรือบริษัทที่ผลิตสินค้านั้น ครอบคลุมการคืนสินค้า การรีไซเคิลหรือนำกลับมาผลิตใหม่ และการกำจัดสินค้าที่เสียหายหรือชำรุด

RFID คือเทคโนโลยีที่ใช้คลื่นวิทยุในการระบุและติดตามสินค้า พูดง่าย ๆ คือเหมือนบาร์โค้ดยุคใหม่ที่ใช้สัญญาณวิทยุในการติดตามและจัดการสต็อกหรือทรัพย์สิน โดยทั่วไปธุรกิจจะติดแท็ก RFID ไว้กับสินค้าเพื่อระบุตัวตนอัตโนมัติและติดตามแบบเรียลไทม์

สต็อกขั้นต่ำคือสต็อกส่วนเกินที่เก็บไว้เพื่อป้องกันการขาดแคลนที่ไม่คาดคิด ช่วยไม่ให้ธุรกิจสินค้าหมดเมื่อความต้องการสูงกว่าที่คาดไว้

ใน BoxHero: กำหนดระดับสต็อกขั้นต่ำและรับการแจ้งเตือนสต็อกต่ำ

ใบสั่งขายคือเอกสารที่ผู้ขายสร้างเพื่อยืนยันคำสั่งซื้อของลูกค้า โดยระบุรายการ จำนวน ราคา และรายละเอียดการจัดส่ง เมื่อจัดส่งคำสั่งซื้อ สินค้าจะถูกนำออกจากสต็อก

ใน BoxHero: การขาย

การปรับสต็อกคือการแก้ไขจำนวนที่บันทึกของสินค้าให้ตรงกับจำนวนที่มีอยู่จริง ใช้หลังการตรวจนับสต็อก และใช้บันทึกความเสียหาย การสูญหาย หรือการเปลี่ยนแปลงอื่นที่ไม่ใช่การซื้อหรือการขาย

ใน BoxHero: การปรับสต็อก

SKU คือรหัสตัวอักษรและตัวเลขที่ไม่ซ้ำกัน ใช้ระบุสินค้าแต่ละรายการในสต็อกของบริษัท SKU สามารถสะท้อนคุณลักษณะของสินค้า เช่น ขนาด สี และผู้ผลิต ช่วยให้ควบคุมสต็อกและวางแผนความหลากหลายของสินค้าได้ง่ายขึ้น

ใน BoxHero: สินค้า

การโอนย้ายสต็อกคือการย้ายสต็อกจากตำแหน่งจัดเก็บหนึ่งไปยังอีกตำแหน่งหนึ่ง เช่น จากคลังสินค้าไปหน้าร้าน โดยไม่เปลี่ยนจำนวนรวม การบันทึกการโอนย้ายช่วยให้สต็อกของแต่ละตำแหน่งถูกต้องเสมอ

ใน BoxHero: การย้ายสต็อก

สินค้าขาดสต็อกเกิดขึ้นเมื่อธุรกิจไม่มีสินค้าที่จำเป็นต่อความต้องการของลูกค้า ซึ่งอาจทำให้เสียยอดขาย ความพึงพอใจของลูกค้าลดลง และการผลิตหยุดชะงัก การติดตามสต็อกที่แม่นยำ ระบบควบคุมสต็อก และการตรวจนับสต็อกอย่างสม่ำเสมอช่วยป้องกันได้

ใน BoxHero: การแจ้งเตือนสต็อกต่ำ

ซัพพลายเชนคือชุดกระบวนการในการผลิตและส่งมอบสินค้า ตั้งแต่วัตถุดิบจนถึงลูกค้าปลายทาง ครอบคลุมการจัดหา การผลิต คลังสินค้า และการกระจายสินค้า

VMI คือกลยุทธ์ซัพพลายเชนที่ซัพพลายเออร์เป็นผู้บริหารและเติมสต็อกให้ลูกค้า ซัพพลายเออร์ติดตามข้อมูลสต็อกของลูกค้าแบบเรียลไทม์และตัดสินใจเติมสินค้าเพื่อรักษาระดับสต็อกให้เหมาะสม

ระบบจัดการคลังสินค้าคือซอฟต์แวร์ที่ช่วยจัดการและเพิ่มประสิทธิภาพงานในคลังสินค้า รวมถึงการเคลื่อนย้ายและจัดเก็บสินค้า และธุรกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น การรับสินค้า การหยิบ การแพ็ก และการจัดส่ง WMS ช่วยให้ควบคุมสต็อกได้ดีขึ้นและการดำเนินงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ใน BoxHero: สามารถใช้ BoxHero เป็น WMS ได้หรือไม่

วิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักคำนวณต้นทุนเฉลี่ยของสินค้าในสต็อก เพื่อหาต้นทุนขาย โดยคำนวณว่าสินค้าแต่ละชิ้นในสต็อกมีต้นทุนเฉลี่ยเท่าไร โดยคำนึงถึงทั้งสต็อกเก่าและสต็อกใหม่

เงินทุนหมุนเวียนคือผลต่างระหว่างสินทรัพย์หมุนเวียนและหนี้สินหมุนเวียน และเป็นตัววัดสุขภาพทางการเงินระยะสั้นของบริษัท แสดงถึงเงินที่พร้อมใช้สำหรับค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานประจำวัน การบริหารเงินทุนหมุนเวียนที่ดีช่วยให้ธุรกิจขนาดเล็กดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และเติบโตต่อไปได้